Cerpen Bahasa Jawa

Luwih Penak Dolanan Karo Kancane

Dino iki Tono ora gelem dolanan karo kanca-kancane maneh. Amarga jik nesu karo kancane, robotane Tono diruskne menyang Edo kamangka robotane lagi dituku seminggu mingi kepengker lan ibune Tono ora gelem numbaske maneh, amarga durung duwe duwit kanggo nukokake robotane.

“Ibu-ibu… pundutna maneh robotan amarga rabatane kulo sampun rusak dirusakaken kanca kulo Edo!” Ature Tono.

“Nanging ibu durung duwe duwit, Ton !”. Wangsulane ibune.

“Sak  meniko kula boten puron dolanan kalihan kanca-kanca maneh.” Wangsulane Tono.

Banjur Tono dolanan dewe nanging rasane ora enak banget lan Tono uwes bosen dolanan dewe.

“Ibu pripun carane golek kanca anyar?” pitakane Tono ing pawon lan ibune lagi beberes.

Ibune guyu, Tono karo ngomong “ Lha kanca-kancane Tono akeh tho?”

“Kulo boten purun kancanan maleh kalian niku” wangsulane Tono

“Lho, terus kanca kaya apa sing kok karepke?” pitakone ibune. Banjur Tono malah dadi bingung.

Ibune banjur ngei roti menyang Tono kanggo diwenehke menyang kancane. “Ya wis iki rotine bagekno menyang kancamu banjur dolanan kono karo kancanmu, mengko nek udan dang mulih, aja udan-udan!”.

“Gih ibu yen mekaten kulo dolan riyen gih bu?” wangsulane Tono

Tono rikolo enten mergi kepanggeh Edi kancane.

“Arep nyangdi Ton?” pitakone Adi

“Arep menyang lapangan di!” wangsulane Tono

“Youwes bareng wae, Aku ya arep menyang lapangan”. Ajae Edi

Sak tekane Tono ing lapangan, Tono bagek ake rotine lan banjur dolanan bal-balan karo kancane ing lapangan nanging udan, tetep wae Tono dolanan bal-balan karo kancane.

Tono muleh langsung mlebu kamare, amarga awake ora enak, banjur nyeluk ibune

“Ibu ibu…”

“Apa ta le ?”

“Anu buk, badan kulo gembreges boten sekeco,”

Ibune banjur demok bathuke rada panas “Woo… genah iki masuk angin, ya iki gara-gara ramanut wong tuwai lan ya penak ithodolanan karo kancane ?” ature ibune.

“Nggih bu, pancen luwih penak dolanan kalihan kancane.” Wangsulane Tono.

“Yowis kene saiki tak keroki sedelo mengko dang gek mari”. Ngendikane ibune.

By Amir Ariffudin (SMA N 2 Karanganyar)

Pidato Bahasa Jawa ( Nguri-uri Kebudayaan Jawa )

Assalamu’alaikum wr.wb.

Bapak ibu Juri ingkang kula hurmati, bapak ibu bapak ibu guru saha karyawan ingkang pantes suhudarsono.

Kula ing kaludangan menika mangga kula lanpanjenengan ngaturaken puja puji syukur dumateng gusti allah swt.kula lan panjenengansaget makempal ing acara lomba pidato iki para rawuh ingkang minulya.

Kula bade ngaturakake  Nguri-nguri kebudayaan Jawi.

Dumadakan tuwuh pitakonan ing pamikirku: Apa toh sing sejatine dikarepake ing ukara "ayo padha nguri-uri kabudayan Jawa"? Wujude kepriye? Yen aku seneng ngrungokake wayang kulit, uyon-uyon, nonton kethoprak, lsp.; apa iku wus klebu 'nguri-uri kabudayan Jawa'?

Ing postingan sadurunge aku wis tau nggepok senggol bab basa lan tulisan Jawa (carakan) sing racak-racake wis ora pati dipigunaake ing generasi saiki kanthi ganep. Akeh sing ngarani yen generasi saiki wus ngalami 'kemerosotan' ngenani kesadharan budayane. Mapanake awak ing urip padinan minangka jejering wong Jawa wus ora pati digatekake maneh. Mbokmenawa ya isih, nanging ora 'mudheng' apa sejatine sing lagi ditindakake. Bara-bara ditindakake, kepara malah akeh tradisi-tradisi paringane leluhur sing wus ilang, ora ana maneh.

Ana sawetara conto sing bisa kasebut: Kadang tani ing pradesan, sadurunge panen mesthi gawe sesajen lan upacara cilik sing diarani wiwit. Tradisi iki isih ana, nanging apa tegese, akeh sing ora mangerti. Saben dina riyaya Lebaran (Idul Fitri) mesthi padha gawe ketupat, nanging maknane apa, ya akeh sing ora mudheng. Aku isih kelingan jaman isih cilik biyen, saben ngarepake Lebaran, warga sakampung padha dikepyakake supaya ngrakit pager anyar sing banjur dilabur nganggo kapur. Saiki, sajake wus ilang ora ana maneh...

Ing wayah sore sadurunge turu, bapak utawa simbahku biyen kerep ndongeng. Donyaning kewan keprungu nyenengake, kaya donyaning manungsa. Jamane para Nabi lan Babad Tanah Jawi kaya-kaya kelakon maneh ing ngarep mripat. Ora mung emosi agresif sing katut kagawa rikala ngrungokake dongeng perang, utawa inspirasi kreatif rikala ngrungokake pokale kewan-kewan, nanging tradisi story-telling lumantar dongeng iku bisa nggladhi olah rasa-cipta-lan-karsa tumraping bocah sing didongengi. Bungahe ngrungokake dongeng sadurunge turu wektu iku (isih bocah) ora kalah tinimbang karo nonton film box-office (bareng saiki wis gedhe). Rasane ora sabar nunggu dongeng candhake mbesuk sorene. Apa saiki tradisi ndongeng iki isih akeh ditindakake ing omah dening bapak-bapak?

Tuladha liya ing bangku sekolahan: Mbokmenawa murid-murid saiki isih nampa piwulang bab tembang-tembang macapat, kajupuk saka seratane para pujangga misuwur, sing isine akeh pitutur-pitutur becik mungguhing urip. Kayata saka Serat Wulangreh lan Serat Wedhatama. Mung emane, sajake saiki mung dadi 'kawruh' apalan sing ngebot-boti gundhule bocah-bocah. Kaendahan lan adiluhunge tembang-tembang iku prasasat dadi mbleret, ora gawe sengseme bocah-bocah nanging malah marahi stress! Sing endah lan adiluhung iku malah dadi mboseni! Temahan, piwulang luhur sing kamot ing tembang-tembang iku angel cumenthel ing ati. Kawruh budaya, sejarah, lan ngelmu urip sing maune katurunake lumantar tembang-tembang iku dadi rendhet ora tekan. Bocah-bocah saiki umume ora padha nyandhak yen diajak guneman bab tembang-tembang Mijil, Kinanthi, Mas Kumambang, Dhandhang Gula, lsp. Apa maneh nembangake!

Awake dhewe akeh sing wis padha lali utawa kapedhotan tresna marang tradisi kabudayan luhur warisane para simbah. Merga kahanan, perkembangan jaman, utawa merga pancen kadhung ora dikenalake marang warisan-warisan budaya iku dening pihak-pihak sing magepokan karo bab iku. Lha, trus kepriye?!

Para rawuh ingkang minulya, menawacekap semanten atur kula mbok bilih enten klenta klentunipun atur kula nyuwun pangapunten ingkang kathah.

Wassalamu’alaikum wr.wb.